Teknoloji dünyasında bugüne kadar birçok dönüşüme şahit olduk. Terminallerden grafiksel arayüze geçiş, internetin yaygınlaşması, bulut dünyasına geçiş, mobil uygulama deneyimi gibi birçok devrim sadece kişisel hayatımızı değil iş uygulamalarını da derinden etkiledi. Yine böyle büyük bir değişimin içerisinde heyecanlı günler geçirmeye devam ediyoruz. Her sabah acaba bugün hangi dil modeli yeni versiyon duyurdu, hangi yeni deneyim sunuldu, bunlardan hangi süreçler etkilenir diye merakla uyanıyoruz. Gelin bu dönüşümlere bir de ERP penceresinden bakalım.

Aslında ERP uygulamaları da içinde bulunduğu çağın teknolojisini biraz geriden de olsa takip etti. İlk ERP uygulamaları terminal bazlıydı. MRP ya da üretim sistemleri ile başlamıştı. Sonrasında grafiksel arayüz üzerinden erişilen versiyonlar sunuldu. İnternetin yaygınlaşmasıyla web tabanlı ERP ler yaygınlaştı. Sonrasında bulutta host edilen ERP ler gündeme geldi ve birçok altyapı işi teknoloji sağlayacısına devredilmiş oldu. Mobil uygulamalar yaygınlaşınca ERP ye erişebilen mobil uygulamalar gündeme geldi. Şimdi de yapay zekanın gelişimi, üretken olanı derken agentic dünya öncelikli gündemimiz oldu. Belki de çağın teknolojisine en hızlı uyum sağladığımız yapı agentic dönüşüm oldu. Tabii ki bu durum şu anda sadece Dynamics 365 AI ERP için geçerli 🙂

Bugün Microsoft Dynamics ekosisteminin bir parçası olarak gururla söyleyebilirim ki Dynamics 365 AI ERP agentic yapay zekaya en hızlı uyum sağlayıp canlıda kullanıma sunabilen ve birçok hazır agenti geliştiren en önde çözümdür. Sadece bir vizyon ya da roadmap değil müşterilerimizin bugün canlıda kullanabildiği özellikleri sunan ve net bir yol haritası da paylaşan bir kurumdur.

Bu durumda ekosistemdeki danışmanlara da büyük iş düşmektedir. Başlığı da dikkat çekmesi açısından uyarı şeklinde yazdım 🙂 Bugüne kadar AI işleri ekstra olarak görülüyordu. “Önce bir canlıya geçelim sonra AI işlerine bakarız” gibi bir yaklaşım vardı. Bir nebze bugüne kadar kabul edilebilirdi. Ama bugünden sonra AI işlerinin sonraya kesinlikle bırakılmaması gerektiğini düşünüyorum. Artık analizin ve tasarımın doğal bir parçası haline gelmeli. Nasıl ki bir süreci analiz ederken otomasyon, rapor gibi gereksinimleri önden konuşuyorsak sürecin en başından agentic yetkinlikleri de konuşmalıyız. Artık daha önce elimizde olmayan bir teknoloji var. Buna göre bir değerlendirme yaparak o süreçte AI’ dan nasıl fayadalanabiliriz analiz edip tasarımımızı agentları da dahil ederek oluşturmalıyız. Scrum metodolojisinde çalışıyorsak user storylerde aynı şekilde agentları göz önüne almalıyız. Belki de “As a user” yerine “As an agent” ile başlayan storyler de yazmalıyız. Bu yeni dünyada Dynamics danışimanlarının dikkat etmesi gereken bazı noktaları özetlemeye çalışacağım.

Aksiyonlar

1. AI Teknolojilerini Benimseyin

Microsoft 365 Copilot, Copilot Studio gibi teknolojilere hakim olmakla işe başlanmalıdır. ERP ile bağlantılı ya da bağlantısız birçok süreçte Copilot teknolojileri artık hayatımızın ayrılmaz bir parçası olacak. Bunun için Microsoft Learn sitesinden faydalanabilirsiniz. Ayrıca Copilot senaryolarını içeren adoption sitesi de iş süreçlerinde AI teknolojilerini nasıl kullanabileceğimize dair fikir verecektir.

https://learn.microsoft.com/tr-tr/training/paths/create-extend-custom-copilots-microsoft-copilot-studio/

https://learn.microsoft.com/en-us/shows/copilot-studio-agent-academy/

https://adoption.microsoft.com/en-us/copilot/

Başlıkta benimseyin kelimesini kullanmamın nedeni bu teknolojileri sadece öğrenmekle kalmayıp kendi günlük yaşamınızda kullanmanızı önerdiğim içindir. Analiz, tasarım, geliştirme ya da doküman yazma sürecinde de Copilottan faydalanabilirsiniz.

2. Güncellemeleri Sürekli Takip Edin

Bu yeni dünyanın zorlayıcı yönlerinden birisi de sürekli güncel kalmanın gitgide daha zor hale gelmesi. Neredeyse hergün yeni bir teknolojinin duyurulduğu bir zamanda güncel kalabilmek için sıkı bir takip gerekiyor. Aşağıdaki yöntemler bu konuda yardımcı olabilir.

  • Bültenlere üye olun.
  • Linkedin de ilgilendiğiniz alandaki uzmanları takip edin.
  • YouTube da da aynı şekilde beğendiğiniz kanalları takip edin.
  • Dynamics için release plan sayfasını sürekli kontrol edin.

Linkedin de mutlaka takip etmeniz gereken kişiler:

https://www.linkedin.com/in/jcolemanhall/

https://www.linkedin.com/in/fredriksatre/

https://www.linkedin.com/in/seanrgalliher/

https://www.linkedin.com/in/murrayfife/

3. Dynamics 365 AI ERP de Hazır Gelen Yetkinliklere Hakim Olun

Girişte de belirttiğim gibi Dynamics AI adaptosyonu konusunda rakipleri ile arasındaki farkı büyük ölçüde açtı. Örneğin tüm işlemlerin güvenli ve yetkilendirmenin dikkate alınarak yapılabildiği bir MCP server sunan tek ERP Dynamics. Sunulan hazır yetkinliklere hakim olmak tekrar custom geliştirme yapmamak açısından çok önemli.

Öncelikle hazırda gelen Copilot yetkinlikleri iyice öğrenilmeli. Sadece bir chatbot ya da bir butonla model çalıştırma gibi yama bir deneyim yerine ilgili forma embed edilmiş birçok copilot özelliği sistemde hazır gelmektedir. Bunlardan bazılarına aşağıdaki listeden ulaşabilirsiniz:


Dynamics 365 Commerce

Dynamics 365 Finance

Dynamics 365 Project Operations

Dynamics 365 Supply Chain Management

Copilot yetkinliklerinin yanında otonom çalışan birçok agent ta hazırda sunulmaktadır ve her yeni releasede yeni agentlar eklenmeye devam etmektedir.

Supplier Communication Agent

Tedarikçilerle yapılan birçok iletişimi otomatikleştirmek için yapay zekayı kullanır. Bu sayede satın alma uzmanları, daha fazla değer katan ve daha verimli olabilecek görevlere odaklanabilirler.

https://learn.microsoft.com/en-us/dynamics365/supply-chain/procurement/supplier-com-agent-overview

Account Reconcalition Agent

Sürekli bir finansal kapanışa doğru dönüştürücü bir adımı temsil eder ve Microsoft müşterilerine önemli avantajlar sunar. Bu araçla, süreç, mutabakat için Microsoft SQL Server Raporlama Hizmetleri (SSRS) raporlarına dayanan reaktif bir yaklaşımdan uzaklaşır. Bu yaklaşımın yerine, aracı proaktif bir deneyim sunar. Yenilikçi Hesap mutabakatı çalışma alanı, istisnaları ortaya çıkarır ve bu istisnaları değerlendirmek ve önerilen eylemleri sunmak için akıllı bir aracı kullanır.

https://learn.microsoft.com/en-us/dynamics365/finance/general-ledger/acct-rec-agent

Time Agent

Zaman çizelgesi girişlerini mail ve teams kayıtlarını izleyerek otomatik doldurabilen agent.

https://learn.microsoft.com/en-us/dynamics365/project-operations/time/enable-time-entry-agent

Expense Agent

Masraf girişleri genelde en sevilmeyen iştir. Expense Agent sayesinde maillerde ve teams görüşmelerinde yer alan bilgiler kullanılarak otomatik masraf girişleri sağlanır.

https://learn.microsoft.com/tr-tr/dynamics365/project-operations/expense/expense-agent-overview

Approval Agent

Onaylar özelliği, zaman, gider ve malzeme işlemleri için onay sürecini kolaylaştırmayı amaçlar. Bu agent her giriş türü için müşteri tarafından yüklenen ilke belgelerine karşı gelen zaman, gider ve malzeme girişlerinin ilk incelemesini sağlamak için bir Microsoft Copilot Studio aracısı kullanır. Kaydın ilke belgesinde belirtilen ölçütleri karşıladığı tespit edilirse, onay için hazır olarak işaretlenir ve değilse gözden geçirilmesi gerekiyor olarak işaretlenir. Bu, proje yöneticileri için onay sürecini kolaylaştırırken, aynı zamanda zaman alan düzeltmelere yol açabilecek hatalı onayları da azaltır.

https://learn.microsoft.com/tr-tr/dynamics365/project-operations/approvals/approvals-agent-intro

Scheduling Operations Agent

Bu agent kullanılarak tek bir teknisyenin zamanlaması hızlı ve verimli bir şekilde geliştirebilir. Yöneticiler genellikle teknisyen zamanlamalarını gün boyunca el ile ayarlayarak zamanlama panosunda önemli ölçüde zaman harcarlar. Bu agent, çalışma zamanlarken mevcut rezervasyonları ve gereksinimleri dikkate alan bir iyileştirme algoritması kullanır. Dağıtıcı rolüne sahip lisanslı Field Service kullanıcıları tarafından kullanılabilir.

https://learn.microsoft.com/tr-tr/dynamics365/field-service/soa-overview

4. GitHub ve MarketPlace Üzerinden Paylaşılan Çözümleri İnceleyin

Standart paket içerisinde sunulan çözümlerin yanında github repolarında da birçok agent sunulmaktadır. Özellikle Fasttrack ekibinin geliştirdiği çözümler standart kalitesine en yakın olanlardır. Mutlaka incelenmeli ve ihtiyacı karşılayanlar kullanılmalıdır.

https://github.com/microsoft/Dynamics-365-FastTrack-Implementation-Assets/tree/master/Agents/AI%20ERP%20Agents

Aynı zamanda Microsoft’un onaylı partnerları tarafından geliştirilen agentların sunulduğu marketplace de mutlaka kontrol edilmelidir. Aşağıda ERP modülleri için sunulan hazır partner agentlarını içeren linki paylaşıyorum:

https://marketplace.microsoft.com/en-us/search/products?category=ai-apps-and-agents&country=US&page=1&product=dynamics-365-for-finance-and-operations%3Bdynamics-365-supply-chain-management%3Bdynamics-365-commerce%3Bdynamics-365-human-resources%3Bdynamics-365-project-operations

5. MCP Server Kullanarak Agent Geliştirmeyi Öğrenin

Son zamanlarda en keyif aldığım işlerden birisi MCP server kullanarak agent geliştirmek oldu. Yeni yapısıyla normal bir insanın yaptığı tüm işleri yapabilir hale gelen Dynamics 365 ERP MCP agent geliştirme sürecini de çok kolaylaştırdı. Bu arada sadece bir MCP değil farklı amaçlar için 4 tane MCP server sunuldu.

  • Dataverse MCP : Virtual entityler kullanıldığında Dataverse üzerinden tüm işlemleri yaptırabileceğimiz çözüm.
  • ERP Client MCP : ERP arayüzünde yapılan tüm işlemleri yaptırabileceğimiz çözüm. AOT deki tüm menu itemları dikakte alan bu sayede custom geliştirmeleri de kullanabileceğimiz yapı.
  • ERP Analytics MCP : BPA altyapsını ve buradaki özetlenmiş veri setini kullanan analitik amaçlı agentlarda kullanacağımz çözüm.
  • Commerce MCP : POS ve perakende süreçlerinde kullanacağımız çözüm.

6. Immersive Pagelerden Olabildiğince Yararlanın

Immersive pageler kullanıcı deneyimi açısından çok önemli. Yapay zeka çözümleri geliştirirken dikkat edilmesi gereken konulardan bir tanesi de kullanıcı deneyimi. Sadece bir chatbot ya da bir butonla model çağırmanın ötesinde kullanıcının çalıştığı ekrana embed edilmiş doğal bir deneyim sunmak benimsemeyi de kolaylaştırıyor. Immersive pageler AI tarafından kullanıcının rolüne ve kullanım alışkanlıklarına göre çalışma anından dinamik olarak tasarlanan ekranlardan oluşuyor. Üzerinde bekleyen işler, dikkat edilmesi gerek süreçler, uyarılar, sık kullanılan raporlar kullanıcıya tek bir ekrandan özet olarak sunuluyor. Yeni ekranlar artık immersive yapıda geliştiriliyor. Kendi geliştirmelerimizde de olabildiğince bu yapıyı kullanmalıyız.

Immersive pagelerin içerisindeki en önemli yapılardan bir tanesi de agent feedler. Artık insan ve agentın birlikte çalıştığı bir dünyadayız. Kullandığımız sistemler de bunu desteklemeli. Immersive pagede ilgili süreçte kullanılan agentların tüm faaliyetlerini görebiliyoruz. İnsan müdahelesi gereken durumlarda agent bizden bir input ya da onay isteyebiliyor.

7. Model Driven ve Code Appleri Kullanın

Dikkat ettiyseniz yeni modüller genelde model driven app olarak sunuluyor. Demand planning, Recruitting add-on, Invoice capture… gibi çözümler F&O’nun içerisinde X++ ile geliştirilmek yerine virtual entity kullanılarak model driven app olarak geliştiriliyor. Bunun birçok faydası bulunmaktadır. AI açısından bakacak olursak model driven appler otomatik veri doldurma, görsel üretme, doğal dil ile arama gibi birçok AI özelliği hazır halde gelmektedir. Bunlardan bazıları:

Data entry

Data exploration

Summary

Copilot in apps

Custom AI experiences

Benim favorim smart paste özelliği. 50 tane alan olan bir formu sadece bir PDF ya da image dosyasını kopyalayıp yapıştırarak doldurabiliyor. Önceden olduğu gibi bir model eğitimi de gerekmiyor.

AI ile birlikte Power Apps dünyasına gelen code app özelliği de arayüz açısından çok daha güzel appler geliştirmemize olanak sağlıyor. Hem de sadece prompt vererek. Model driven applerde generative page özelliği de benzer deneyimi sunuyor. Code app ile geliştirilen appler F&O içerisine de konumlandırılabiliyor. Fredrik’in paylaştığı örnekleri aşağıdaki linkten görebilirsiniz:

https://www.linkedin.com/pulse/new-paradigme-extensions-fredrik-saetre–3pfde/?trackingId=IbgtbOcSiPr0RC4UxaiKUQ%3D%3D

Bu yeni yapıları kullanarak çok daha iyi bir deneyim sunabiliriz.

8. Tasarımlarda Agentları da Planlayın

En son maddemiz ama belki de en önemlisi öğrendiklerimizi hayata geçirmek. Daha sürecin en başında ihtiyaçları analiz ederken problemlere çözüm önerilerimizde uygun agent çözümü mutlaka konuşulmalı. Bazı süreçler artık kullanıcılar tarafından değil agentlar tarafından yürütülecek şekilde tasarlanmalı.

Teknoloji bir değer üretmedikten sonra iş birimleri için bir anlam ifade etmiyor. Agent yapmış olmak için de bir çözüm geliştirilmemeli. Mevcutta o sürecin ne kadar maliyet ve eforlar yapıldığı hesaplanıp agent geliştirdikten sonra tahmini kazanımlar karşılaştırılarak gerçekten değer üreten çözümler için çalışılmaya başlanmalıdır. Üstte anlatılan standart ve custom tüm teknolojiler değerlendirilip en uygun olanı tercih edilmelidir.

Artık yol haritamızı da belirledik. Bahanemiz kalmadı 🙂 Canlıya geçtikten sonra değil şimdi projenin hangi aşamasındaysak oradan başlayıp agentlarımızı devreye almalıyız. Hadi şimdi aksiyon zamanı!